Her ne kadar Osmanlı mutfağında ölçüler “el” için verilmiş ölçülerden oluşsa da bazen miktar olarak da belirtilir. O durumda da Osmanlı ağırlık ve hacim ölçüleri aşağıdaki dönüşümler kullanılarak günümüz ölçülerine çevrilebilir. OSMANLI AĞIRLIK VE HACİM ÖLÇÜLERİ yazısına devam et
Kutsi Akıllı tarafından yazılmış tüm yazılar
SADE YAĞ YA DA SADEYAĞ
Yemeğin içine konan malzemenin kalitesi lezzeti üzerinde çok etkili ise de, özellikle Osmanlı yemeklerinde, kuralı koyan yağdır. Ve Osmanlı’da yağ denildiği zaman akla “sade yağ” gelir
Sâde, revgan-ı sade, sarı yağ, sayağ, sadeyağ, rugan-ı sade adlarıyla da anılan yağdan söz ediyoruz. Batı mutfaklarında adı “clarified butter”. Doğu mutfaklarında kullanılan haline ise “ghee” deniyor. Hindistan ve Pakistan mutfağında çok kullanılıyor.
Sâde yağ, Osmanlı mutfağında en fazla kullanılan yağ. “Aşçıbaşı” isimli kitabında Mahmud Nedim bin Tosun tanımlama yaparken “tereyağı eritilerek yüzeye çıkan köpüğü almak suretiyle elde edilen, uzun süre dayanabilen, kısaca “sâde” de denen, yağ oranı yüksek bir yağ” diyor.
Mary Işın “Osmanlı Mutfak Sözlüğü”nde sade yağı “tereyağının eritilerek ayranı ve çökeltisi ayrılmış hali” olarak tanımlanıyor.
PATLICANLI PİLAV
Patlıcanlı pilav tarifimiz, Turabi Efendi’nin “A manual of Turkish Cookery” isimli Melceü’t-Tabbahin’in İngilizceye çevrilmiş versiyonundan.
Patlıcanın Türk-Osmanlı mutfağında her dönemde önemli bir yeti var. Hindistan kökenli bir sebze olup, Divanü Lugati’t-Türk’te “bütuge” adıyla geçiyor. Osmanlı mutfağı çeşitleri arasında her yüzyılda farklı pişirme yöntemleriyle adeta güncellenmiş, mutfaktaki yerini her dönem korumuş. Hatta haşlamasından bıkılıp kızartması popüler olduğunda bu yüzden sık sık çıkan yangınlara “patlıcan yangınları” adı bile verilmiş.
Patlıcanlı pilav yapımı ise kolay ama son derece lezzetli bir yemek. Özellikle de haşlama etin yanında muhteşem bir eşlikçi. Yapımına gelince; PATLICANLI PİLAV yazısına devam et
Patlıcan Kayganası
Kayganamızın tarifi Ağdiye Risalesi‘nden alınma. Tadı? Tadı da aynı DürrizadeNurullah Mehmed Efendi’nin bir yemeği tadını tarif ederken söylediği gibi; “Men lem yezuk lem ya’rif” yani “Tatmayan bilmez” Patlıcan Kayganası yazısına devam et
PANCAR ÇORBASI
Pancar çorbası Osmanlı Halk Mutfağı yemeklerinden biri. Bilinen Osmanlıca yemek kitaplarında bulunmaması ise, biraz da kitapların eksikliği diyebileceğim kadar lezzetli bir çorba. Yalnız çok dikkat edilmesi gereken bir konu var; Pancar, yemek olarak yapıldığında tek seferde tüketilmesi, tekrar ısıtılmaması gereken bir besin maddesi. Neden mi? PANCAR ÇORBASI yazısına devam et
Kuzu Etli Ayva
Son derece basit ama tadı damak çatlatan bir yemek. Aile tariflerimizden. Anneannemin annesinden kalma bir tarif. Rahmetli anneannem mevsimi geldiğinde 2 – 3 kez yapardı ve biz her seferinde parmaklarımızı yerdik. Deneyenlere şimdiden afiyet olsun. Kuzu Etli Ayva yazısına devam et
OSMANLI USULÜ TERBİYELİ SEMİZOTU
Osmanlı usulü terbiyeli semizotu tarifimiz Mahmud Nedim’in “Aşçıbaşı” isimli kitabından. Evet, semizotunun salatası ve zeytinyağlısı da pek hoş olur.
Tarif sadece semizotunu değil, pırasa ve kerevizi de kapsıyor. Onlar da aynı şekilde pişirilebiliyormuş. Deneyenlere afiyet olsun dileklerimle.
OSMANLIDA EVDE İÇKİ YAPIMI
Kaçak içki yapılırken etil yerine metil kullanımının neden olduğu ölümler hakkında çok fazla haber çıktı ve görünüş o ki, çıkmaya da devam edecek. Bunun en büyük nedeni de, içkinin, konulan vergiler sebebiyle çok pahalı olması, insanların bu parayı verememesi. Kaçak içki dolayısıyla yaşanan sağlığı kaybetme ve ölümler Osmanlıda da yaşanırmış.
KİTABÜ’T-TABİH VE MUHAMMED BİN MAHMUD ŞİRVANİ
15. yüzyılda eserler veren ve Osmanlı’nın en önemli hekimlerinden biri kabul edilen Muhammed bin Mahmud Şirvani günümüzde hekimliği ile değil, Kitabü’t-Tabih isimli kitapla anılmaktadır.
KİTABÜ’T-TABİH VE MUHAMMED BİN MAHMUD ŞİRVANİ yazısına devam et
GÜVEÇ BALIĞI / BALIK GÜVECİ
Güveç balığı ya da diğer bir deyişle “Balık güveci” tarifi 1844 basımlı Melceü’t-Tabbahin’den alınma.